5 . لا تصحّ هذه المعانى للمتوانى « 1 » و لا الفانى « 2 » و لا الجانى « 3 » و لا لمن يطلب الأمانى « 4 » . كأنّى كأنّى ، أو كأنّى هو ، أو هو أنّى : لا توقّ عنى ان كنت أنى . . 6 . يا أيّها الظان لا تحسب أنّى « أنا » الآن أو يكون أو كان . . . 7 . ان كنت تفهم فافهم ، ما صحّت هذه المعانى لأحد سوى أحمد ، « ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ » « 5 » حين جاوز الكونين ، و غاب عن الثقلين « 6 » ، و غمض العين عن الأين ، حتى لم يبق له رين « 7 » و لامين . 8 . « فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ » « 8 » : حين وصل الى مفازة « 9 » علم الحقيقة أخبر عن السواد « 10 » ، و حين وصل الى حقيقة الحقيقة ، أخبر عن الفؤاد « 11 » ، و حين وصل الى حق الحقيقة ترك المراد و استسلم للجواد « 12 » ، و حين وصل الى الحقّ عاد فقال : « سجد لك سوادى و آمن بك فؤادى » ، و حين وصل الى غاية الغايات قال : « الا أحصى ثناء عليك » ، و حين وصل الى

--> ( 1 ) . متوانى : مانده ، سست گردنده ، آهسته و سست و كاهل و ضعيف و مانده ، كوتاهىكننده . ( 2 ) . فانى : ناپاينده ، ناپايدار ، نيست‌شونده ، پير سالخورده ، پيرى كه قواى او رفته است . در عرفان ، به كسى گويند كه در راه شناخت حق و وصال معشوق از خود درگذرد و در معشوق فنا شود تا به او بقا پذيرد . ( 3 ) . جانى : منسوب به جان ، حيوانى ، سخت صميمى ، نهايت گرامى ، پايدار . ( 4 ) . امانى : از امنيّة : آرزوها ، مرادها ، آرزو و اميد ، خواهش ، خواسته ، دروغ ، آنچه خوانده مىشود ، نيازمند شدن ، احتياج ، خواندن . ( 5 ) . سورة الأحزاب ، الآية : 40 . ( 6 ) . ثقلين : تثنيه ثقل به معناى مردمان و پريان ، جن و انس ، دو چيز نفيس و گرانبها . ( 7 ) . رين : چرك ، زنگ ، زنگى كه در شمشير و آينه افتد ، گناه و عيب . چيزى كه بر دل چيره شود و قساوت دل را فراگيرد و همه گناه بعد از گناه مرتكب شود . حجابى است بر دل كه كشف آن جز به ايمان نباشد و آن حجاب كفر و گمراهى است . چيره شدن هوا و هوس بر دل ، چيره شدن گناه بر دل ، شوريدن دل ، غلبه كردن خواب بر چشم ، تيره و سياه شدن دل از تكرار گناه ، زنگ گرفتن . ( 8 ) . سورة النجم ، الآية : 9 . ( 9 ) . مفازة : بيابان بىآب و علف ، فلات بىآب ، كوير ، دشت بىآب . ( 10 ) . سواد : كالبد ، كرهء زمين ، مال بسيار ، سياهى ، تاريكى ، سياهى چشم ، خال دل و دانهء دل ، ميان دل ، خرما ، گرداگرد شهر ، متاع و اسباب . صوفيان از اصطلاح سواد الوجه فى الدارين نام مىبرند به معناى فناء فى اللّه است . آنچنان‌كه براى شخص وجودى باقى نماند در ظاهر و نه در باطن ، نه در دنيا و نه در آخرت و آن فقر حقيقى است و در حقيقت عدم اصلى است . ( 11 ) . فواد : دل ، قلب ، پردهء دل پردهء قلب ، باطن دل . ( 12 ) . جواد : سخى ، بخشنده ، كريم ، جواد به معناى شاه‌راه ، راه بزرگ نيز هست . زلف ، كمند .